آرتروز ستون فقرات

آرتروز ستون فقرات نوعی فرسایش تدریجی در مفاصل ستون مهره‌هاست که بیشتر در گردن و پایین کمر دیده می‌شود. این عارضه می‌تواند باعث درد، خشکی، کاهش انعطاف‌پذیری و دشوار شدن حرکت شود. در بعضی افراد نیز رشد زائده‌های استخوانی یا تنگ شدن فضای عبور عصب‌ها، درد را به دست یا پا منتقل می‌کند.

وجود تغییرات آرتروزی در عکس یا MRI همیشه به معنای بیماری شدید نیست. بسیاری از افراد با افزایش سن، نشانه‌هایی از فرسایش ستون فقرات دارند، اما هیچ دردی احساس نمی‌کنند. به همین دلیل، تشخیص باید بر اساس مجموعه علائم، معاینه پزشکی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام شود؛ نه صرفاً نتیجه یک عکس.

آرتروز معمولاً درمانی برای بازگرداندن کامل غضروف فرسوده ندارد، اما این موضوع به معنای ادامه همیشگی درد نیست. ورزش درمانی، اصلاح فعالیت‌های روزانه، فیزیوتراپی، کنترل وزن و درمان‌های دارویی یا مداخله‌ای می‌توانند علائم را به میزان قابل‌توجهی کنترل کنند.

آرتروز ستون فقرات چیست؟

ستون فقرات فقط از مهره‌ها و دیسک‌ها تشکیل نشده است. در پشت هر مهره، مفاصل کوچکی به نام «مفاصل فاست» قرار دارند که مهره‌ها را به یکدیگر متصل می‌کنند. این مفاصل به خم شدن، چرخیدن و حفظ پایداری ستون فقرات کمک می‌کنند.

سطح مفصل فاست با غضروف پوشیده شده است تا استخوان‌ها هنگام حرکت اصطکاک کمی داشته باشند. با افزایش سن، آسیب‌های قبلی یا فشار مکرر، این غضروف ممکن است نازک و فرسوده شود. بدن در واکنش به این تغییرات گاهی استخوان اضافه تولید می‌کند که به آن زائده استخوانی یا استئوفیت گفته می‌شود.

مجموع این تغییرات ممکن است با اصطلاح‌های زیر توصیف شود:

• آرتروز ستون فقرات
• استئوآرتریت ستون فقرات
• آرتروز مفاصل فاست
• آرتروپاتی فاست
• اسپوندیلوز
• ساییدگی مهره‌ها
• تغییرات دژنراتیو ستون فقرات

این اصطلاح‌ها همیشه دقیقاً یک معنی ندارند. برای مثال، «اسپوندیلوز» اصطلاح گسترده‌تری است و می‌تواند تغییرات فرسایشی مهره‌ها، مفاصل و دیسک‌ها را شامل شود؛ درحالی‌که آرتروز مفاصل فاست به‌طور مشخص مفاصل کوچک پشت مهره‌ها را درگیر می‌کند.

آرتروز ستون فقرات بیشتر کدام نواحی را درگیر می‌کند؟

آرتروز می‌تواند در هر قسمت ستون فقرات ایجاد شود، اما گردن و پایین کمر بیشتر از ناحیه پشتی یا سینه‌ای درگیر می‌شوند؛ زیرا این بخش‌ها حرکت بیشتری دارند و فشارهای روزانه بیشتری را تحمل می‌کنند.

آرتروز گردن

درگیری مهره‌های گردنی ممکن است موجب گردن‌درد، خشکی، محدودیت چرخاندن سر و درد اطراف شانه‌ها شود. اگر زائده استخوانی یا تغییرات مفصلی روی عصب فشار وارد کنند، درد، گزگز یا بی‌حسی ممکن است تا بازو و دست ادامه پیدا کند.

آرتروز مهره‌های پشتی

آرتروز بخش سینه‌ای ستون فقرات نسبت به گردن و کمر کمتر شایع است. درد معمولاً در وسط پشت، اطراف کتف‌ها یا کنار ستون فقرات احساس می‌شود و ممکن است با چرخاندن تنه یا باز کردن قفسه سینه بیشتر شود.

آرتروز کمر

آرتروز مهره‌های کمری می‌تواند باعث کمردرد، خشکی بعد از استراحت و تشدید درد هنگام ایستادن، خم شدن یا چرخیدن شود. در صورت تنگ شدن کانال نخاعی یا مسیر عصب‌ها، درد ممکن است به باسن، ران یا ساق پا انتشار پیدا کند.

علائم آرتروز ستون فقرات چیست؟

علائم آرتروز در همه افراد یکسان نیست. برخی افراد با وجود تغییرات واضح در تصویربرداری، درد کمی دارند و بعضی دیگر با تغییرات خفیف، محدودیت بیشتری احساس می‌کنند.

شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• درد مبهم یا عمقی در گردن، پشت یا کمر
• خشکی بعد از بیدار شدن یا نشستن طولانی
• کاهش انعطاف‌پذیری ستون فقرات
• دشوار شدن خم شدن یا چرخیدن
• حساسیت اطراف مفاصل ستون فقرات
• احساس ساییدگی، صدا یا تق‌تق هنگام حرکت
• تشدید درد پس از فعالیت طولانی
• خستگی عضلات نگهدارنده ستون فقرات
• بهتر شدن نسبی خشکی پس از شروع حرکت
• بازگشت درد پس از ایستادن یا فعالیت زیاد

درد آرتروز معمولاً در نزدیکی ناحیه درگیر احساس می‌شود، اما ممکن است به مناطق مجاور نیز انتشار پیدا کند. برای مثال، آرتروز گردن می‌تواند درد شانه ایجاد کند و آرتروز کمر ممکن است در باسن یا بالای ران احساس شود.

علائم عصبی آرتروز ستون فقرات

خود فرسایش مفصل همیشه عصب‌ها را درگیر نمی‌کند. بااین‌حال، رشد زائده‌های استخوانی، ضخیم شدن بافت‌های اطراف یا همراهی آرتروز با فرسایش دیسک می‌تواند فضای عبور نخاع یا ریشه‌های عصبی را کاهش دهد.

در این حالت ممکن است علائم زیر ایجاد شوند:

• تیر کشیدن درد به دست یا پا
• سوزش یا گزگز اندام‌ها
• بی‌حسی انگشتان دست یا پا
• احساس سنگینی پاها
• ضعف عضلانی
• کاهش توانایی پیاده‌روی
• بیشتر شدن درد پا هنگام ایستادن یا راه رفتن
• بهبود علائم با نشستن یا خم شدن به جلو
• اختلال در حرکات ظریف دست
• بی‌ثباتی یا مشکل در حفظ تعادل

وجود ضعف، بی‌حسی پیش‌رونده یا اختلال راه رفتن نیازمند ارزیابی پزشکی زودهنگام است.

تفاوت آرتروز ستون فقرات با دیسک کمر چیست؟

آرتروز ستون فقرات و بیماری دیسک ممکن است هم‌زمان وجود داشته باشند، اما یک بیماری واحد نیستند.

تشخیص این مشکلات تنها با توصیف درد امکان‌پذیر نیست. پزشک باید محل درد، حرکات تشدیدکننده، علائم عصبی و یافته‌های معاینه را در کنار هم قرار دهد.

علت آرتروز ستون فقرات چیست؟

آرتروز معمولاً نتیجه یک علت واحد نیست. تغییرات طبیعی مرتبط با افزایش سن، زمینه ژنتیکی، نوع فعالیت و آسیب‌های گذشته می‌توانند در کنار یکدیگر موجب فرسایش مفاصل شوند.

افزایش سن

با گذشت زمان، غضروف مفصل ممکن است بخشی از انعطاف‌پذیری و مقاومت خود را از دست بدهد. به همین دلیل، تغییرات آرتروزی در سنین بالاتر شایع‌تر هستند. بااین‌حال، افزایش سن به‌تنهایی به معنای داشتن درد یا ناتوانی نیست.

آسیب یا جراحی قبلی

شکستگی، تصادف، آسیب ورزشی یا بعضی جراحی‌ها ممکن است نحوه توزیع فشار را در ستون فقرات تغییر دهند. این تغییر می‌تواند فرسایش مفاصل مجاور را در سال‌های بعد افزایش دهد.

فشارهای تکراری

مشاغل سنگین، بلند کردن مکرر بار، چرخش‌های پیاپی تنه و بعضی فعالیت‌های ورزشی می‌توانند فشار زیادی بر مفاصل ستون فقرات وارد کنند؛ به‌خصوص اگر تکنیک حرکت مناسب نباشد.

اضافه‌وزن

وزن اضافی فشار مکانیکی بیشتری بر ستون فقرات وارد می‌کند. همچنین با کاهش تحرک و ضعف عضلات مرکزی بدن، کنترل حرکتی ستون فقرات دشوارتر می‌شود.

ضعف عضلات

عضلات شکم، کمر، لگن و شانه‌ها به حفظ ثبات ستون فقرات کمک می‌کنند. ضعف این عضلات می‌تواند بخشی از فشار فعالیت‌های روزمره را مستقیماً به مفاصل منتقل کند.

زمینه خانوادگی

ژنتیک ممکن است بر شکل مفاصل، کیفیت غضروف و احتمال ایجاد تغییرات فرسایشی اثر بگذارد. داشتن سابقه خانوادگی به معنای ابتلای قطعی نیست، اما می‌تواند احتمال آن را افزایش دهد.

ناهنجاری‌های ساختاری

انحراف ستون فقرات، لغزش مهره، تفاوت طول پاها یا تغییرات مادرزادی ممکن است فشار را به‌صورت نامتقارن روی مفاصل توزیع کنند.

استعمال دخانیات

مصرف دخانیات با کاهش خون‌رسانی مناسب به بافت‌ها، اختلال در ترمیم و افزایش احتمال برخی مشکلات ستون فقرات ارتباط دارد. ترک سیگار بخشی از مراقبت کلی سلامت ستون فقرات است.

چه کسانی بیشتر در معرض آرتروز ستون فقرات هستند؟

احتمال ایجاد تغییرات آرتروزی در افراد زیر بیشتر است:

• افراد میانسال و سالمند
• افراد دارای اضافه‌وزن
• کسانی که فعالیت بدنی بسیار کم دارند
• افرادی که کارهای سنگین و تکراری انجام می‌دهند
• ورزشکاران با سابقه فشار یا آسیب ستون فقرات
• افراد دارای سابقه جراحی یا شکستگی مهره
• کسانی که ضعف عضلات مرکزی دارند
• افراد دارای انحراف یا ناپایداری ستون فقرات
• مصرف‌کنندگان دخانیات
• افرادی که سابقه خانوادگی آرتروز دارند
• وجود یک یا چند عامل خطر به معنای ایجاد حتمی بیماری نیست. سبک زندگی و میزان آمادگی عضلات می‌توانند بر شدت علائم تأثیر بگذارند.

آیا آرتروز ستون فقرات همان روماتیسم است؟

خیر. آرتروز یا استئوآرتریت عمدتاً یک بیماری فرسایشی مفصل است، اما بیماری‌هایی مانند روماتیسم مفصلی، آرتریت پسوریاتیک و اسپوندیلیت آنکیلوزان منشأ التهابی یا خودایمنی دارند.

برخی نشانه‌ها احتمال بیماری التهابی را بیشتر می‌کنند:

• شروع درد در سنین پایین‌تر
• خشکی صبحگاهی طولانی
• بیدار شدن به علت درد در نیمه دوم شب
• بهتر شدن درد با فعالیت و بدتر شدن آن با استراحت
• تورم مفاصل دیگر
• التهاب چشم
• پسوریازیس
• بیماری التهابی روده
• سابقه خانوادگی بیماری‌های روماتیسمی
• در چنین شرایطی ممکن است ارزیابی متخصص روماتولوژی لازم باشد.

آرتروز ستون فقرات چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص با شنیدن شرح حال و انجام معاینه آغاز می‌شود. پزشک درباره محل درد، مدت آن، فعالیت‌های تشدیدکننده، سابقه آسیب، بیماری‌های زمینه‌ای و علائم عصبی سؤال می‌کند.

در معاینه ممکن است موارد زیر بررسی شوند:

• وضعیت و انحنای ستون فقرات
• دامنه حرکت گردن یا کمر
• نقاط حساس و دردناک
• قدرت عضلات
• حس پوست
• رفلکس‌ها
• تعادل و نحوه راه رفتن
• علائم فشار بر عصب
• وضعیت مفاصل لگن و شانه

عکس ساده

رادیوگرافی می‌تواند کاهش فاصله مفصلی، زائده‌های استخوانی، تغییر شکل مهره‌ها یا برخی علائم فرسایش را نشان دهد. بااین‌حال، شدت تغییرات عکس همیشه با شدت درد برابر نیست.

ام‌آر‌آی

MRI بیشتر برای مشاهده دیسک‌ها، عصب‌ها، نخاع و بافت‌های نرم استفاده می‌شود. در صورت وجود درد تیرکشنده، بی‌حسی، ضعف، علائم فشار بر نخاع یا ادامه علائم با وجود درمان، ممکن است MRI درخواست شود.

سی‌تی‌اسکن

سی‌تی‌اسکن جزئیات استخوانی را بهتر نشان می‌دهد و در برخی بیماران برای بررسی شکل مفاصل، شکستگی یا برنامه‌ریزی درمان کاربرد دارد.

آزمایش خون

آزمایش خون آرتروز را مستقیماً تأیید نمی‌کند، اما ممکن است برای رد کردن عفونت، التهاب سیستمیک یا بیماری‌های روماتیسمی درخواست شود.

آیا هر بیمار مبتلا به کمردرد به MRI نیاز دارد؟

خیر. بسیاری از دردهای تازه و بدون علائم خطر به تصویربرداری فوری نیاز ندارند. در قدم اول، معاینه و درمان محافظه‌کارانه می‌تواند کافی باشد.

تصویربرداری زودهنگام بیشتر زمانی اهمیت دارد که یکی از شرایط زیر وجود داشته باشد:

• ضعف یا بی‌حسی پیش‌رونده
• اختلال راه رفتن
• مشکل کنترل ادرار یا مدفوع
• سابقه سرطان
• تب یا احتمال عفونت
• ضربه شدید
• پوکی استخوان و احتمال شکستگی
• درد مقاوم با وجود درمان مناسب
• برنامه‌ریزی برای تزریق یا جراحی

نتیجه MRI باید با نشانه‌های بیمار هماهنگ باشد. مشاهده آرتروز یا فرسایش در تصویر لزوماً ثابت نمی‌کند که همان یافته علت درد است.

درمان آرتروز ستون فقرات چیست؟

درمان با توجه به محل درگیری، شدت درد، میزان محدودیت حرکتی و وجود یا نبود علائم عصبی انتخاب می‌شود. بیشتر بیماران بدون جراحی درمان می‌شوند.اگر در تهران هستید و به دنبال دکتر دیسک کمر در تهران میباشید کافیست با مشاورین کلینیک در تماس باشید .

آموزش و ادامه فعالیت

استراحت مطلق و طولانی معمولاً موجب ضعف عضلات و افزایش خشکی می‌شود. بهتر است بیمار فعالیت‌های روزانه را در محدوده قابل‌تحمل ادامه دهد و موقتاً حرکاتی را که درد شدید ایجاد می‌کنند کاهش دهد.

هدف درمان، حذف کامل هر احساس ناراحتی نیست؛ بلکه افزایش توانایی حرکت، انجام کارهای روزمره و کنترل دوره‌های تشدید درد است.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی یکی از پایه‌های مهم درمان آرتروز ستون فقرات است. برنامه مناسب ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تقویت عضلات مرکزی
• تقویت عضلات پشت و لگن
• افزایش انعطاف‌پذیری
• اصلاح الگوی حرکت
• آموزش نحوه صحیح بلند کردن اجسام
• تمرین تعادل
• اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن
• تمرین‌های هوازی کم‌فشار

تمرین مناسب باید بر اساس محل آرتروز و شرایط فرد تنظیم شود. برنامه یکسان برای همه بیماران مناسب نیست.

ورزش درمانی

ورزش منظم می‌تواند خشکی را کاهش دهد، عضلات نگهدارنده را تقویت کند و تحمل فعالیت را افزایش دهد. پیاده‌روی، شنا، دوچرخه ثابت و تمرین‌های تقویتی کنترل‌شده معمولاً از گزینه‌های کم‌فشار هستند.

در شروع برنامه ممکن است کمی ناراحتی عضلانی ایجاد شود، اما درد شدید، ضعف، بی‌حسی یا انتشار درد نشانه توقف تمرین و مشورت با متخصص است.

کنترل وزن

در افراد دارای اضافه‌وزن، کاهش وزن می‌تواند فشار واردشده بر ستون فقرات را کمتر کند و انجام تمرین‌ها را آسان‌تر سازد. کاهش وزن باید تدریجی و همراه با تغذیه متعادل و فعالیت بدنی مناسب باشد.

گرما و سرما

گرمای ملایم می‌تواند خشکی و اسپاسم عضلات را کاهش دهد. کمپرس سرد نیز پس از فعالیت یا در دوره تشدید درد ممکن است مفید باشد.

کمپرس نباید مستقیماً روی پوست قرار گیرد. افراد دارای اختلال حس، دیابت یا مشکلات عروقی باید با احتیاط بیشتری از سرما و گرما استفاده کنند.

داروهای مسکن و ضدالتهاب

پزشک ممکن است با توجه به شرایط بیمار، داروهای مسکن یا ضدالتهاب را برای مدت محدود تجویز کند. انتخاب دارو به سن، بیماری‌های معده، کلیه، قلب و کبد و همچنین داروهای مصرفی فرد بستگی دارد.

داروهای ضدالتهاب برای همه مناسب نیستند و مصرف خودسرانه یا طولانی‌مدت آن‌ها می‌تواند موجب خونریزی گوارشی، آسیب کلیه و مشکلات قلبی شود.

پمادها یا ژل‌های موضعی در برخی بیماران ممکن است عوارض عمومی کمتری داشته باشند، اما اثربخشی آن‌ها به محل و عمق درد بستگی دارد.

تزریق مفصل فاست

در بیمارانی که با درمان‌های اولیه بهبود کافی ندارند، پزشک ممکن است تزریق داروی بی‌حسی یا کورتون در مفصل فاست یا اطراف عصب مرتبط با آن را پیشنهاد کند.

تزریق هم می‌تواند به شناسایی منبع درد کمک کند و هم در برخی بیماران تسکین موقت ایجاد کند. این روش باید پس از معاینه و با هدایت تصویربرداری انجام شود.

رادیوفرکوئنسی عصب

اگر بلوک تشخیصی نشان دهد که درد احتمالاً از مفاصل فاست منشأ می‌گیرد، ممکن است از امواج رادیوفرکوئنسی برای کاهش انتقال پیام درد از شاخه‌های عصبی کوچک استفاده شود.

این روش ساختار آرتروز را ترمیم نمی‌کند و نتیجه آن در همه بیماران یکسان نیست. انتخاب صحیح بیمار نقش مهمی در نتیجه دارد.

جراحی

جراحی برای آرتروز ساده و بدون فشار عصبی، درمان رایجی نیست. این گزینه بیشتر در شرایط زیر مطرح می‌شود:

• فشار شدید بر نخاع یا عصب
• ضعف عصبی پیش‌رونده
• تنگی قابل‌توجه کانال نخاعی
• ناپایداری مهره‌ها
• اختلال شدید در راه رفتن
• درد و ناتوانی مداوم با وجود درمان غیرجراحی مناسب

نوع جراحی ممکن است شامل آزاد کردن عصب، برداشتن بخشی از استخوان یا تثبیت مهره‌ها باشد. تصمیم جراحی باید پس از تطبیق دقیق علائم، معاینه و تصویربرداری گرفته شود.

آیا آرتروز ستون فقرات درمان قطعی دارد؟

تغییرات ساختاری آرتروز معمولاً به حالت اولیه بازنمی‌گردند؛ بنابراین عبارت «درمان قطعی» برای بازسازی کامل غضروف، دقیق نیست. بااین‌حال، بسیاری از بیماران می‌توانند با درمان مناسب درد را کنترل کنند و فعالیت عادی یا نزدیک به عادی داشته باشند.

هدف‌های اصلی درمان عبارت‌اند از:

• کاهش درد
• افزایش دامنه حرکت
• تقویت عضلات
• حفظ استقلال فرد
• کاهش فشار روی مفاصل
• کنترل علائم عصبی
• جلوگیری از درمان‌های غیرضروری
• بهبود کیفیت زندگی

شدت تصویربرداری به‌تنهایی آینده بیمار را تعیین نمی‌کند. وضعیت عضلات، سطح فعالیت، خواب، وزن، بیماری‌های همراه و نحوه مدیریت درد نیز اهمیت زیادی دارند.

ورزش‌های مناسب برای آرتروز ستون فقرات

تمرین‌ها باید متناسب با محل درگیری انتخاب شوند. چند گروه کلی از ورزش‌ها عبارت‌اند از:

تمرین‌های هوازی کم‌فشار

پیاده‌روی آرام، شنا و دوچرخه ثابت به حفظ استقامت و کنترل وزن کمک می‌کنند. فعالیت بهتر است از مدت کوتاه آغاز شده و به‌تدریج افزایش یابد.

تمرین‌های تقویت عضلات مرکزی

تقویت عضلات شکم، کمر و لگن به کنترل بهتر ستون فقرات کمک می‌کند. پل باسن، جمع کردن شکم و برخی انواع پلانک اصلاح‌شده ممکن است با نظر فیزیوتراپیست استفاده شوند.این نوع ورزش های برای درمان دیسک کمر نیز مناسب میباشد

تمرین‌های انعطاف‌پذیری

کشش ملایم عضلات سینه، پشت ران، لگن و شانه‌ها می‌تواند خشکی را کمتر کند. کشش نباید با حرکت جهشی یا فشار شدید انجام شود.

تمرین‌های وضعیت بدنی

تمرین جمع کردن کتف‌ها، عقب بردن ملایم چانه و تنظیم وضعیت لگن می‌تواند برای افرادی که ساعات زیادی می‌نشینند مفید باشد.

در صورت وجود تنگی کانال، پوکی استخوان، جراحی قبلی یا فشار بر نخاع، تمرین باید به‌صورت اختصاصی تجویز شود.

چه حرکاتی ممکن است آرتروز را تشدید کنند؟

منع حرکتی برای همه بیماران یکسان نیست، اما در دوره درد شدید بهتر است از موارد زیر پرهیز شود:

• بلند کردن بار سنگین با کمر خم
• چرخاندن ناگهانی تنه زیر بار
• نگه داشتن طولانی گردن در حالت خم
• ورزش‌های ضربه‌ای بدون آمادگی
• افزایش ناگهانی شدت تمرین
• نشستن یا ایستادن طولانی بدون تغییر وضعیت
• انجام حرکتی که درد را به دست یا پا منتشر می‌کند
• ادامه ورزش با وجود ضعف یا بی‌حسی

هدف، حذف همیشگی حرکت نیست. پس از کنترل درد، بدن باید به‌تدریج و تحت برنامه مناسب به فعالیت بازگردد.

چه زمانی آرتروز ستون فقرات خطرناک است؟

خود آرتروز معمولاً یک وضعیت اورژانسی نیست، اما فشار شدید بر نخاع یا عصب‌ها می‌تواند نیازمند درمان فوری باشد.

در صورت مشاهده علائم زیر فوراً به اورژانس مراجعه کنید:

• ضعف ناگهانی یا پیش‌رونده دست یا پا
• بی‌اختیاری یا احتباس ادرار و مدفوع
• بی‌حسی ناحیه بین پاها
• اختلال شدید راه رفتن یا تعادل
• از دست دادن مهارت دست‌ها همراه با علائم گردنی
• درد شدید پس از سقوط یا تصادف
• درد پشت همراه با تب و بدحالی شدید
• در شرایط زیر نیز ویزیت پزشکی را به تعویق نیندازید:
• درد شبانه مداوم
• کاهش وزن بدون علت
• سابقه سرطان
• ضعف سیستم ایمنی
• مصرف طولانی‌مدت کورتون
• درد رو به افزایش
• ادامه علائم برای چند هفته
• انتشار درد همراه با گزگز یا بی‌حسی این یکی از علایم تنگی کانال نخاع نیز میباشد اگر این علایم را داشتید و در تهران بودین برای آشنایی با ویژگی های دکتر تنگی کانال نخاع در تهران میتوانید این مقاله از سایت را مطالعه نمایید .

چگونه از تشدید آرتروز ستون فقرات جلوگیری کنیم؟

نمی‌توان همه تغییرات مرتبط با سن را متوقف کرد، اما می‌توان فشار اضافه بر ستون فقرات و دفعات عود درد را کاهش داد.

• فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
• عضلات شکم، پشت و لگن را تقویت کنید.
• وزن متناسب را حفظ کنید.
• هنگام بلند کردن اجسام از پاها کمک بگیرید.
• بار را نزدیک بدن نگه دارید.
• از چرخش تنه هنگام حمل بار خودداری کنید.
• هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه وضعیت بدن را تغییر دهید.
• مانیتور را هم‌سطح چشم قرار دهید.
• از خم ماندن روی تلفن همراه پرهیز کنید.
• پیش از ورزش بدن را گرم کنید.
• شدت تمرین را به‌آرامی افزایش دهید.
• مصرف دخانیات را متوقف کنید.
• خواب و استرس را مدیریت کنید.

بهترین وضعیت بدن، وضعیتی نیست که ساعت‌ها بدون تغییر حفظ شود. حرکت منظم و تغییر موقعیت از صاف نشستن اجباری برای مدت طولانی مهم‌تر است.

برای آرتروز ستون فقرات به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

برای ارزیابی اولیه می‌توان به پزشک عمومی، متخصص طب فیزیکی و توان‌بخشی یا ارتوپد مراجعه کرد.

در شرایط مختلف ممکن است ارجاع به متخصصان زیر لازم باشد:

فیزیوتراپیست:

برای ارزیابی حرکت و طراحی برنامه تمرینی

متخصص مغز و اعصاب:

در صورت علائم عصبی یا نیاز به بررسی عملکرد عصب

جراح ستون فقرات:

در صورت فشار شدید عصبی، ناپایداری یا احتمال جراحی

متخصص درد:

برای درمان‌های مداخله‌ای مانند بلوک یا رادیوفرکوئنسی

روماتولوژیست:

در صورت احتمال بیماری التهابی یا خودایمنی

پرسش‌های متداول درباره آرتروز ستون فقرات

آیا آرتروز ستون فقرات باعث فلج شدن می‌شود؟

آرتروز معمولی به‌ندرت موجب فلج می‌شود. بااین‌حال، اگر تغییرات شدید باعث فشار قابل‌توجه بر نخاع شوند، ممکن است ضعف، اختلال تعادل و مشکلات عصبی ایجاد شود. این علائم نیازمند بررسی سریع هستند.

آیا پیاده‌روی برای آرتروز کمر مفید است؟

در بیشتر افراد، پیاده‌روی کنترل‌شده و تدریجی مفید است. اگر با راه رفتن درد یا سنگینی پاها بیشتر می‌شود، احتمال تنگی کانال یا مشکل عصبی باید بررسی شود و برنامه فعالیت تغییر کند.

آیا آرتروز با استراحت بهتر می‌شود؟

استراحت کوتاه در دوره تشدید درد می‌تواند مفید باشد، اما بی‌حرکتی طولانی موجب خشکی و ضعف عضلانی می‌شود. ادامه فعالیت سبک معمولاً از استراحت مطلق مناسب‌تر است.

آیا آرتروز ستون فقرات ارثی است؟

ژنتیک می‌تواند یکی از عوامل زمینه‌ساز باشد، اما تنها علت بیماری نیست. سن، وزن، آسیب‌ها، نوع شغل و قدرت عضلات نیز نقش دارند.

آیا آرتروز کمر باعث درد پا می‌شود؟

اگر تغییرات آرتروزی مسیر عصب‌ها یا کانال نخاعی را تنگ کنند، درد، گزگز یا بی‌حسی می‌تواند به پاها منتقل شود. درد پا همیشه ناشی از آرتروز نیست و ممکن است علت دیگری مانند فتق دیسک داشته باشد.

آیا آرتروز در جوانان هم رخ می‌دهد؟

بله، اما نسبت به سنین بالاتر کمتر دیده می‌شود. آسیب ورزشی، ناهنجاری ساختاری، جراحی قبلی، اضافه‌وزن یا فشار کاری زیاد می‌تواند ایجاد تغییرات فرسایشی را تسریع کند.

آیا صدای تق‌تق ستون فقرات نشانه آرتروز است؟

خیر. صدا دادن مفصل به‌تنهایی آرتروز را ثابت نمی‌کند. اگر صدا با درد، تورم، محدودیت حرکت یا علائم عصبی همراه باشد، بررسی پزشکی منطقی است.

بهترین دارو برای آرتروز ستون فقرات چیست؟

یک داروی واحد برای همه مناسب نیست. انتخاب دارو باید با توجه به شدت درد، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای دیگر انجام شود. مصرف خودسرانه داروهای ضدالتهاب، به‌خصوص در سالمندان، می‌تواند خطرناک باشد.

آیا تشک طبی آرتروز را درمان می‌کند؟

تشک مناسب ممکن است خواب و راحتی را بهتر کند، اما آرتروز را درمان نمی‌کند. تشک نباید آن‌قدر نرم باشد که بدن در آن فرو برود یا آن‌قدر سفت باشد که نقاط فشار ایجاد کند.

آرتروز ستون فقرات به تغییرات فرسایشی مفاصل میان مهره‌ها گفته می‌شود و بیشتر گردن و پایین کمر را درگیر می‌کند. درد، خشکی و محدودیت حرکت شایع‌ترین علائم آن هستند. در صورت فشار بر عصب، درد تیرکشنده، گزگز یا ضعف نیز ممکن است ظاهر شود.

تشخیص فقط با دیدن زائده استخوانی یا فرسایش در MRI انجام نمی‌شود. علائم بیمار، معاینه و نتیجه تصویربرداری باید با یکدیگر تطابق داشته باشند.

اگرچه غضروف فرسوده معمولاً به وضعیت اولیه بازنمی‌گردد، بیشتر بیماران با ورزش درمانی، اصلاح فعالیت‌ها، فیزیوتراپی، کنترل وزن و درمان مناسب می‌توانند درد را مدیریت کرده و زندگی فعال‌تری داشته باشند.

آرتروز ستون فقرات پدیده ای شایع در میان سالمندان بوده لیکن در افراد چاق ، کارهای فیزیکی سنگین، ضربات ستون فقرات  بیشتر دیده می شود. زمینه خانوادگی در پیدایش و پیشرفت آرتروز تاثیرگذارند. مهره های ستون فقرات در سه نقطه به یکدیگر متصل می شوند.

اول، در جلوی نخاع، مهره ها به وسیله ی یک دیسک بالش مانند به یکدیگر متصل شده اند. دوم، در پشت نخاع، مهره ها به وسیله ی دو مفصل کوچک به نام مفاصل فاست به یکدیگر متصل اند. این مفاصل فاست به کمک دیسک بین مهره ای باعث حرکات ستون فقرات می شوند (مانند خم شدن به جلو و عقب و یا چرخیدن به طرفین). آرتروز یا اسپوندیلوزبه معنی استحاله و تخریب این سه منطقه اتصال در سطح جسم مهره ها و مفاصل متصل کننده مهره ها یا فاست دیده می شود. هرگونه انحراف و انحناء ستون فقرات (اسکولیوز) موجب توزیع نامتناسب فشار به مفاصل شده و در پیشرفت آرتروز موثر است.

شایع ترین نوع آرتروز ستون فقرات ، استئوآرتریت یا آرتروز دژنراتیو (آرتروز ناشی از استحاله) می باشد. با ابتلا مفاصل ستون فقرات به آرتروز حرکت مهره ها دچار خشکی و دردناک می شوند.

علائم آرتروز ستون فقرات :

آرتروز ستون فقرات کمری معمولا باعث درد محوری در فقرات شده و این درد به خصوص در اوایل صبح و هنگام بیدار شدن از خواب احساس می شود و با گذشت زمان تخفیف می یابد. فعالیت های طولانی و یا سنگین باعث تشدید علائم آرتروز ستون فقرات می شوند. با پیشرفت آرتروز زوائد استخوانی ریز (استئوفیت ها) تشکیل  و گسترش یافته و در صورت پیشرفت زاوئد در داخل کانال ریشه های عصبی را تحت فشار و تحریک قرار داده که موجب دردهای انتشاری نظیر دردهای سیاتیکی در اندام ها می گردند و لذا بیماران علائم تنگی کانال را تجربه خواهندکرد.

علل آرتروز ستون فقرات :

1. سن : از دهه چهارم زندگی به بعد شایعتر است.
2. جنس: ابتلا به آرتروز در میان زنان حدود دو برابر مردان است.
3. آسیب : مانند جراحات به جای مانده ناشی از تصادف، حوادث ورزشی و یا آسیب های شغلی
4. وراثت : احتمال به ارث بردن بدشکلی های مفاصل و نقص در غضروف ها وجود دارد.
5. اضافه وزن : وزن بیش از اندازه باعث فشار به مفاصل می شود.

تشخیص آرتروز ستون فقرات :

معاینه فیزیکی و بررسی رفلکس عضلات وبررسی تعادل و راه رفتن بیمار حائز اهمیت زیادی است.

آزمایش‌های تصویربرداری :

آزمایش‌های تصویربرداری اطلاعات کاملی از نظر بررسی مشکلات ساختمانی مهره ها و نخاع و آرتروز در اختیار پزشک می گذارد که شامل :

پرتونگاری ساده کمر : جهت بررسی عفونت یا توده استخوانی و تغییر قوس مهره ها و نیز زوائد استئوفیتی در مهره ها است.

سی تی اسکن : چنانچه مشکلات فوق در گرافی ساده مطرح باشد جهت بررسی دقیق تر میتوان از سی تی اسکن استفاده کرد.

ام.آر.آی : جهت بررسی بافت های نرم از جمله دیسک ها ، رباط ها ، نخاع و اعصاب نخاعی استفاده می گردد.

تست عملکرد عصب و عضله :

به منظور تعیین شیوه انتقال صحیح پیام ها ی عصبی و کارکرد فیزیولوژیکی اعصاب استفاده میشود که شامل دو قسمت اولیه بررسی قدرت و سلامت ماهیچه و ثانویه بررسی سرعت هدایت پیام عصبی و وجود احتمال تحریک یا تخریب عصبی می باشد.

درمان آرتروز ستون فقرات :

نحوه ی درمان آرتروز ستون فقرات کمری بسته به میزان علائم بیمار متغیر است. روش های درمانی پله پله بوده و اگر بیمار با هر مرحله درمانی پاسخ مناسب نگیرد به تدریج روش های پیچیده تری استفاده می شوند. اساس درمان آرتروز روش های غیر تهاجمی می باشد و مهمترین اصل تقویت بافت نرم اطراف مهره های کمری است و شامل مواردذیل است:

کاهش وزن : کم کردن وزن در بیماران که مفاصل فرسوده دارند، عملی دشوار است. با این حال، کم کردن مقدار کمی وزن هم می تواند عامل موثری بر کاهش درد باشد. با کاهش 5 کیلوگرم یا بیشتر از وزن، مفاصل فاست فشار کمتری را متحمل خواهند شد و این می تواند به طور قابل قبولی درد را کاهش دهد.

استراحت : استراحت تنها باید نسبی باشد و شامل عدم انجام حرکات و فشارهای سنگین بر کمر بوده ونه بیش از آن .

کمربند کمری : بستن موقت بریس یا کمربند فقط درموارد بسیار پیشرفته آرتروز که همراه باتنگی کانال می باشد توصیه می گردد و استفاده طولانی مدت از آن موجب ضعف عضلات ستون مهره‌ها شده که موجب انتقال بیشتر ضربات و پیشرفت بیش از پیش آرتروز می گردد.

داروها مناسب آرتروز ستون فقرات : از داروها جهت برطرف کردن علائم در فاز حاد و نیز بازگشت قوام و آرامش عضلانی استفاده می گردد که شامل: شل کننده های عضلانی (محیطی و مرکزی) ، مسکن های ضدالتهابی و در موارد شدید میتوان به شکل محدود از داروهای مخدری استفاده نمود. در فاز غیر حاد آرتروز نیز میتوان از داروهای ترکیبی سویا و آووکادو جهت جلوگیری از پیشرفت و بهبود ضایعات آرتروزی استفاده نمود.

درمانهای غیر تهاجمی آرتروز ستون فقرات :

1. فیزیوتراپی : در فیزیوتراپی ترکیبی از روش‌های غیرفعال و تمرین‌ها جهت تقویت ساختار عضلانی و حرکت های اصلاحی به کار گرفته می‌شود. مدالیته‌های درمانی غیرفعال مانند یخ/ گرما، اولتراسوند و تحریک الکتریکی ، درد و گرفتگی عضلانی را در بیمار مبتلا به  آرتروز کاهش می‌دهد. بیمار مبتلا به آرتروز به کمک انجام تمرین‌های مخصوص روش افزایش انعطاف پذیری و دامنه حرکتی را فرا می‌گیرد و بر قدرت عضلات خود می‌افزاید. بیماران نباید از روی آوردن به این درمان نگران باشند، حتی بیماران دچار درد و مشکلات حرکتی نیز از انجام تمرین‌های ایزومتریک سود می‌برند.

2. ماساژ و درمان دستی و منیپولیشن : اساس این تکنیک ها که توسط دست انجام می شود نیز تقویت ساختار عضلانی بافتهای اطراف مهره ها می گردد.

3. لیزر پرتوان : استفاده از لیزر پرتوان پالس موجب افزایش انرژی سلولی و ترمیم بافت های آسیب دیده و جلوگیری از پیشرفت آرتروز می گردد.

درمان های اینترونشنال و یا کمتر تهاجمی (مداخله ای):

اعمال اینترونشنال توسط فوق تخصص درد تحت راهنمایی اشعه ایکس (فلوئوروسکوپی) و یا سونوگرافی در اتاق عمل انجام می گردد.

1. تزریق های تشخیصی و درمانی :

تزریق در ستون فقرات مانند تزریق ترکیبی استروئید و آنستتیک های موضعی در فضای اپیدورال و تزریق در مفصل فاست بین مهره ای در بیمار مبتلا به آرتروز انجام می‌شود که موجب از بین رفتن التهاب منطقه آرتروزی می گردد. همچنین این تزریقات در درون مفاصل فاست مهره ای و در محل عصب رسانی آنها انجام می گردد. این مفاصل در پایداری و حرکت گردن نقش مهمی دارند. همچنین در این زمینه بغیر از تزریقات میتوان از رادیوفرکوئنسی در این مناطق جهت تغییرات طولانی استفاده نمود. از سایر روش های اینترونشنال میتوان به رادیوفرکوئنسی ، اوزون درمانی، تزریق پی آر پی ، ارتوکین و.... نام برد که در سایر قسمت ها به تفصیل توضیح داده شده است.

پاسخ رایگان به سوالات شما

شما می توانید در ادامه همین صفحه سوال خود را مطرح کنید تا دکتر محمدرضا کاظمی در اولین فرصت به سوال شما پاسخ دهند.