دیسک کمر

دکتر محمدرضا کاظمی، فلوشیپ فوق تخصصی درد، یکی از متخصصین برجسته در زمینه درد و درمان‌های آن است. ایشان در تاریخ ۱۳۴۹ متولد شدند و تحصیلات عالی خود را در دانشگاه علوم پزشکی ایران آغاز کردند.

مشاوره رایگان و رزرو نوبت آنلاین

دیسک کمر چیست ؟

دیسک کمر یه درد واقعاً آزاردهنده است که خیلی‌ها بهش دچار می‌شن. فکر کن که بین مهره‌های کمر شما یه سری بالشتک نرم و ژله‌ای هست که کارش اینه که فشار رو از روی مهره‌ها برداره و حرکت راحت‌تری به شما بده. حالا وقتی این بالشتک‌ها جابجا بشن یا پاره بشن، به اعصاب فشار میارن و این یعنی درد شدید.

مثلا: ممکنه بعد از بلند کردن یه وسیله سنگین یا حتی به خاطر نشستن طولانی مدت پشت میز، این درد شروع بشه. گاهی وقت‌ها این درد فقط توی کمر حس میشه، ولی ممکنه به پاها هم سرایت کنه یا حتی باعث بی‌حسی بشه.

 این مشکل معمولاً به دلیل فشار یا آسیب به دیسک‌ها پیش میاد و خوشبختانه روش‌های زیادی مثل فیزیوتراپی، دارو، و حتی جراحی برای درمانش وجود داره دیسک کمر می‌تونه زندگی روزمره‌ رو واقعاً مختل کنه.

مثلاً ممکنه کسی که از صبح تا شب توی دفتر کار می‌نشینه، بعد از مدتی متوجه بشه که صبح‌ها با درد کمر بیدار میشه یا حتی وسط روز نمی‌تونه روی صندلی بشینه. این درد می‌تونه به قدری آزاردهنده باشه که حتی راه رفتن رو هم برای فرد سخت کنه. حالا از اون طرف، خیلی از آدم‌ها وقتی می‌بینن دردشون بیشتر شده، به جراحی فکر می‌کنن، اما همیشه نیازی به جراحی نیست.

توی خیلی از موارد با فیزیوتراپی و انجام تمرینات ساده می‌شه عضلات کمر رو تقویت کرد و فشار از روی دیسک‌ها برداشته بشه. البته داروهای ضد درد هم می‌تونن کمکی باشن تا درد کمتر بشه. در واقع، درمان دیسک کمر خیلی وابسته به شدت درد و نوع آسیب هست.

توی بعضی موارد هم حتی با تغییر عادات روزمره، مثل اصلاح وضعیت نشستن یا جلوگیری از بلند کردن وزنه‌های سنگین، می‌شه خیلی از مشکلات رو پیشگیری کرد. همه این‌ها نشون می‌ده که دیسک کمر رو می‌شه مدیریت کرد و زندگی رو به حالت عادی برگردوند.

دیسک های کمری بسته به سطح پارگی و تحریک اعصاب ایجاد علائم مختلفی در کمر و پا می کنند که در ذیل در مورد علائم دیسک کمر توضیح داده می شود:

علائم دیسک کمر شامل

1_ درد

شایع ترین علامت بیرون زدگی دیسک درد است که به دو شکل دیده می شود یکی درد های محوری (درد با انتشار عمودی) که بر روی خود ستون مهره ها حس می شود  و دوم دردهایی با ماهیت انتشاری که در مسیر عصبی که  از نخاع  منشا میگیرد و به دلیل فشار دیسک  تحت فشار قرار گرفته انتشار می یابد.

2_ خواب رفتگی و گزگز اندام ها (پاها)

اعصابی که به پا عصب رسانی می کنند از رشته عصب های کوچکی (مانند رشته های سیم تلفن) تشکیل شده اند که این رشته ها در کنار یکدیگر قرار گرفته اند یکسری از رشته ها وظیفه انتقال حس را به پا را دارند و یکسری از رشته ها اعصاب حرکتی هستند که موجب حرکت پاها میشوند اگر تحریک دیسک بر عصب بیشتر روی رشته های حسی باشد, التهاب و فشار این دسته از عصب ها موجب گزگز و خواب رفتگی در پاها می گردد.

3_ گرفتگی عضلات و یا ضعف پاها

همانطور که گفته شد قسمتی از رشته های عصب شامل رشته های کوچک  عصبی "حرکتی" بوده که در صورت تحریک شدن موجب انقباض و گرفتگی عضلات پاها و یا در صورت آسیب بیشتر موجب اختلال کارکرد عضله و ضعف عضلات پاها و اندام تحتانی می گردد.

منطقه توزیع اعصاب و علائم در پاها

علائم تحریک عصبی (درد یا خواب رفتگی یاگ رفتگی عضلانی) در پاها بستگی به عصب درگیر و منطقه پوشش دهی عصب دارد. ناحیه کمری متشکل از 5 مهره و پنج دیسک و پنج جفت عصب است که از بالا به پایین از عدد 1 تا 5 نامگذاری شده است. در هر سطح که دیسک بیرون بزند به عصب مجاورخود فشار وارد می کند مثلا اگر دیسک مهره اول کمری بیرون بزند به رشته اول کمری فشار می آورد رشته عصبی L1  به ناحیه کشاله ران عصب رسانی می کند لذا علائم تحریک عصبی (درد یا خواب رفتگی یا گرفتگی عضلانی) در این ناحیه حس می گردد.

تحریک عصبی و علائم به شکل زیر است :

1- عصب L1 : کشاله ران

2- عصب L2 : قسمت بالایی ران

3- عصب L3 : قسمت بالا و جلویی ران و کنار فوقانی زانو

4- عصب L4 : قسمت خارجی ران و داخلی ساق و زانو

5- عصب L5 : قسمت خارجی ران و ساق

6- عصب S1 : قسمت خارجی ساق

۸۰ درصد حرکات کمر در دو دیسک انتهایی یعنی چهار و پنج انجام می گردد و همچنین بیشترین فشار وزن (بخصوص در حالت نشسته) هم به این دو دیسک منتقل می شود، لذا پر واضح است که این دو دیسک نسبت به بقیه دیسک های کمری آسیب پذیرتر هستند.

اعصاب مجاور این دو دیسک از رشته های ۴ و ۵ کمری می باشد که به همدیگر متصل شده و سازنده عصب سیاتیک (بزرگترین عصب بدن) هستند که از پشت کمر، باسن، ران و ساق به کف پا و انگشتان پا می رسد بنابراین چون اغلب آسیب ها به دیسک های پایینی وارد می شود لذا ریشه عصب سیاتیک تحت فشار و تحریک قرار می گیرد و بیشتر علائم در مسیر عصب سیاتیک (که در بالا ذکر شد) اتفاق می افتد. اصطلاح عامیانه دردهای سیاتیکی از این موضوع منشا می گیرد و معمولا به دردهای کمری انتشار یابنده به پا "سیاتیکا" می گویند. اما الزاماً هر فشاری است که بر کمر تحریک سیاتیک نیست و ممکن است ریشه های بالاتر از سیاتیک درگیر باشند.

به طور خلاصه علائم پارگی درد دیسک درد محوری در ستون فقرات و درد انتشاری در مسیر عصب تحت فشار به شکل دردهای تیر کشنده خواب رفتگی و یا گرفتگی های عضلانی می باشد.

پاسخ رایگان به سوالات شما

شما می توانید در ادامه همین صفحه سوال خود را مطرح کنید تا دکتر محمدرضا کاظمی در اولین فرصت به سوال شما پاسخ دهند.