تزریقهای ستون فقرات انواع، کاربردها و نکاتی که باید بدانید
تزریقهای ستون فقرات مجموعهای از اقدامات کمتهاجمی هستند که برای تشخیص منبع درد یا کاهش موقت دردهای مشخص گردن، کمر، دست و پا انجام میشوند. در این روشها، پزشک با کمک تصویربرداری، سوزن را به محل هدف هدایت میکند و مقدار مشخصی داروی بیحسی، کورتیکواستروئید یا ترکیبی از داروها را تزریق میکند.
اصطلاح «تزریق ستون فقرات» به یک درمان واحد اشاره ندارد. تزریق اپیدورال، بلوک انتخابی ریشه عصب، تزریق مفصل فاست، بلوک شاخه میانی و تزریق مفصل ساکروایلیاک، هدفها و کاربردهای متفاوتی دارند.
انتخاب نوع تزریق باید بر اساس این موارد انجام شود:
- محل و الگوی درد
- معاینه عصبی و اسکلتی
- نتیجه تصویربرداری
- مدت علائم
- پاسخ بیمار به درمانهای قبلی
- بیماریهای زمینهای
- هدف تشخیصی یا درمانی تزریق
تزریق برای تمام انواع کمردرد مناسب نیست. بیشترین احتمال فایده زمانی وجود دارد که پزشک ساختار یا عصب مسئول درد را با دقت مشخص کرده باشد.
آیا دارو داخل نخاع تزریق میشود؟
در بیشتر تزریقهای رایج درمان درد، دارو داخل خود نخاع تزریق نمیشود.
بسته به نوع اقدام، سوزن ممکن است به یکی از این محلها هدایت شود:
- فضای اپیدورال اطراف ریشههای عصبی
- کنار یک ریشه عصبی مشخص
- داخل مفصل فاست
- کنار اعصاب کوچک انتقالدهنده درد مفصل فاست
- داخل مفصل ساکروایلیاک
- عضلات اطراف ستون فقرات
این تفاوت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کاربرد، تکنیک و خطرهای هر تزریق بر اساس محل هدف تغییر میکند.
انواع تزریقهای ستون فقرات
۱. تزریق اپیدورال ستون فقرات
در تزریق اپیدورال، دارو در فضای اپیدورال قرار میگیرد؛ فضایی که اطراف کیسه حاوی نخاع و ریشههای عصبی قرار دارد.
هدف تزریق معمولاً کاهش التهاب و تحریک اطراف ریشه عصب است. به همین دلیل، تزریق اپیدورال بیشتر برای دردهای انتشاری بررسی میشود؛ نه صرفاً کمردرد مبهم و موضعی.
تزریق اپیدورال برای چه دردهایی استفاده میشود؟
این روش ممکن است برای شرایط زیر مطرح شود:
- درد سیاتیکی ناشی از تحریک ریشه عصب
- انتشار درد از کمر به باسن و پا
- انتشار درد از گردن به شانه و دست
- فتق یا بیرونزدگی دیسک همراه با رادیکولوپاتی
- تنگی کانال یا سوراخ بینمهرهای در بیماران منتخب
- التهاب ریشه عصبی پس از بعضی جراحیهای ستون فقرات
تزریق اپیدورال دیسک بیرونزده را به محل خود بازنمیگرداند و تنگی کانال را از نظر ساختمانی برطرف نمیکند. هدف آن کاهش التهاب و ایجاد فرصتی برای حرکت، خواب بهتر و ادامه توانبخشی است.
روشهای تزریق اپیدورال
تزریق بینلامینار
سوزن از میان فضای بین مهرهها وارد فضای اپیدورال میشود. دارو میتواند در محدوده نسبتاً گستردهای پخش شود.
تزریق ترانسفورامینال
سوزن از مسیر سوراخ خروج عصب، نزدیک ریشه عصبی موردنظر قرار میگیرد. این روش هدفمندتر است و ممکن است برای درد مربوط به یک ریشه مشخص انتخاب شود.
تزریق کودال
سوزن از قسمت پایینی استخوان خاجی وارد فضای اپیدورال میشود. این روش بیشتر برای ناحیه کمری و خاجی کاربرد دارد و گاهی در بیماران دارای تغییرات پس از جراحی انتخاب میشود.
انتخاب روش مناسب به سطح درگیری، آناتومی، سابقه جراحی و ارزیابی پزشک بستگی دارد.
اثر تزریق اپیدورال چقدر است؟
بررسی نظاممند آکادمی نورولوژی آمریکا در سال ۲۰۲۵ نشان داد تزریق اپیدورال در برخی بیماران مبتلا به درد ریشهای گردن یا کمر میتواند درد و ناتوانی را عمدتاً در کوتاهمدت کاهش دهد. شواهد مربوط به تنگی کانال محدودتر است و اثر بلندمدت برای همه بیماران اثبات نشده است.
- بنابراین، پاسخ واقعبینانه این است
- بعضی بیماران بهبود قابلتوجهی تجربه میکنند
- بعضی فقط تسکین محدود یا کوتاهمدت دارند
- برخی نیز پاسخ مشخصی نشان نمیدهند.
- نتیجه تزریق نباید از قبل تضمین شود.
۲. بلوک انتخابی ریشه عصب
بلوک انتخابی ریشه عصب زمانی انجام میشود که پزشک بخواهد یک ریشه عصبی مشخص را بررسی یا درمان کند.
در این روش مقدار کمی داروی بیحسی، گاهی همراه با کورتیکواستروئید، نزدیک عصب تزریق میشود.
هدف تشخیصی
اگر تصاویر چند ناحیه مشکوک نشان دهند یا علائم بیمار کاملاً مشخص نباشند، کاهش موقت درد پس از بلوک میتواند به تعیین ریشه مسئول علائم کمک کند.
برای مثال، اگر دو دیسک در امآرآی تغییراتی داشته باشند، بلوک هدفمند ممکن است اطلاعات بیشتری درباره سطح مسئول درد ارائه دهد.
هدف درمانی
تزریق نزدیک ریشه عصبی میتواند التهاب و درد انتشاری را برای مدتی کاهش دهد.
بااینحال، نتیجه بلوک باید در کنار معاینه و تصویربرداری تفسیر شود. کاهش درد پس از تزریق بهتنهایی همیشه تشخیص را قطعی نمیکند.
۳. تزریق داخل مفصل فاست
مفاصل فاست، مفاصل کوچکی در پشت مهرهها هستند که به ثبات و حرکت ستون فقرات کمک میکنند. فرسایش، التهاب یا فشار بر این مفاصل میتواند در بعضی افراد باعث درد محوری گردن یا کمر شود.
درد فاست معمولاً بیشتر در خود گردن یا کمر احساس میشود و ممکن است با ایستادن طولانی، عقببردن بدن یا چرخش تشدید شود.
در تزریق داخل مفصل فاست، سوزن با هدایت تصویربرداری وارد فضای مفصل میشود و داروی بیحسی یا کورتیکواستروئید تزریق میشود.
تزریق فاست ممکن است برای اهداف زیر انجام شود:
- بررسی احتمال منشأ مفصلی درد
- کاهش موقت التهاب مفصل
- تسهیل حرکت و فیزیوتراپی در بیمار منتخب
علائم و تصویربرداری بهتنهایی همیشه نمیتوانند درد فاست را قطعی کنند. به همین دلیل، در بسیاری از بیماران بلوک اعصاب شاخه میانی برای تشخیص دقیقتر ترجیح داده میشود.
۴. بلوک شاخه میانی
- اعصاب شاخه میانی، پیام درد را از مفاصل فاست به سیستم عصبی منتقل میکنند.
- در بلوک شاخه میانی، پزشک داروی بیحسی را کنار این اعصاب کوچک تزریق میکند. هدف اصلی این تزریق معمولاً تشخیصی است.
- پس از بلوک، بیمار باید میزان تغییر درد خود را هنگام انجام فعالیتهایی که قبلاً درد ایجاد میکردند ثبت کند.
- اگر درد برای مدتی متناسب با اثر داروی بیحسی بهطور قابلتوجهی کاهش یابد، احتمال نقشداشتن مفاصل فاست بیشتر میشود. در بیمار مناسب، ممکن است درمان رادیوفرکوئنسی اعصاب شاخه میانی بررسی شود.
- راهنماهای تخصصی تأکید میکنند که بلوک شاخه میانی معمولاً ارزش پیشبینیکننده بیشتری از تزریق مستقیم داخل مفصل برای انتخاب بیمار رادیوفرکوئنسی دارد.
۵. تزریق مفصل ساکروایلیاک
مفاصل ساکروایلیاک در محل اتصال استخوان خاجی به لگن قرار دارند. درد این ناحیه میتواند در قسمت پایین کمر، باسن یا پشت ران احساس شود.
تشخیص درد مفصل ساکروایلیاک فقط بر اساس یک علامت یا تصویر ساده نیست. پزشک معمولاً مجموعهای از معاینات تحریکی، شرح حال و در صورت لزوم تزریق تشخیصی را در نظر میگیرد.
در تزریق ساکروایلیاک، دارو با هدایت فلوروسکوپی، سیتیاسکن یا در شرایطی سونوگرافی، داخل یا اطراف مفصل تزریق میشود.
- کاربردهای آن
- کمک به تشخیص درد داخل مفصل
- کاهش موقت التهاب و درد
- فراهمکردن فرصت برای ورزشدرمانی و اصلاح عملکرد لگن
راهنمای چندتخصصی منتشرشده در سال ۲۰۲۵، تزریق داخل مفصل را برای تشخیص درد واقعاً منشأگرفته از بخش داخل مفصل معتبر میداند؛ اما تأکید میکند که این تزریق تمام انواع درد مجموعه ساکروایلیاک را تشخیص نمیدهد.[۳]
۶. تزریق نقاط ماشهای عضلات
- تزریق نقاط ماشهای در عضلات کنار گردن یا کمر انجام میشود و با تزریق اپیدورال یا داخل مفصل متفاوت است.
- در این روش، سوزن داخل بخش حساس و منقبض عضله قرار میگیرد و ممکن است داروی بیحسی یا روش سوزن خشک استفاده شود.
- این تزریق برای دردهای عضلانی موضعی بررسی میشود و درمان فشار ریشه عصبی، تنگی کانال یا فتق دیسک محسوب نمیشود.
تزریقهای ستون فقرات چه کاربردی دارند؟
تزریق ممکن است یکی از دو هدف اصلی را داشته باشد.
هدف تشخیصی
در تزریق تشخیصی، پزشک بررسی میکند که بیحسکردن موقت یک ساختار خاص تا چه اندازه درد بیمار را تغییر میدهد.
نمونهها:
- بلوک شاخه میانی برای بررسی درد فاست
- بلوک ریشه عصبی برای تعیین عصب مسئول درد
- تزریق مفصل ساکروایلیاک برای بررسی منشأ درد لگن و باسن
- برای افزایش اعتبار نتیجه، مقدار دارو باید کنترلشده باشد و بیمار تغییر درد خود را دقیق ثبت کند.
هدف درمانی
در تزریق درمانی، هدف کاهش التهاب یا درد برای مدت مشخص است.
- این کاهش درد ممکن است به بیمار کمک کند:
- بهتر راه برود؛
- خواب مناسبتری داشته باشد؛
- فعالیت روزانه را از سر بگیرد؛
- تمرین و فیزیوتراپی را بهتر تحمل کند؛
- مصرف بعضی مسکنها را با نظر پزشک کاهش دهد.
- تزریق معمولاً بخشی از برنامه درمان است، نه تمام برنامه.
تزریق ستون فقرات برای چه بیمارانی مناسب است؟
- ممکن است تزریق برای بیماری بررسی شود که:
- درد او الگوی مشخص عصبی یا مفصلی دارد
- علائم با یافتههای معاینه و تصویربرداری هماهنگاند
- درمانهایی مانند اصلاح فعالیت، دارو یا فیزیوتراپی نتیجه کافی نداشتهاند
- درد، حرکت یا توانبخشی را مختل کرده است
- هدف تزریق و ساختار موردنظر بهروشنی مشخص است
- منفعت احتمالی از خطرهای آن بیشتر ارزیابی شده است.
وجود دیسک یا آرتروز در امآرآی بهتنهایی دلیل انجام تزریق نیست. بسیاری از تغییرات تصویربرداری ممکن است در افراد بدون درد نیز دیده شوند.
پزشک باید ابتدا مشخص کند که آیا یافته تصویر با نوع و محل علائم بیمار ارتباط دارد یا خیر.
چه زمانی تزریق گزینه مناسبی نیست؟
تزریق ممکن است انجام نشود یا به تعویق بیفتد اگر بیمار موارد زیر را داشته باشد:
- عفونت فعال یا تب
- عفونت پوست در محل ورود سوزن
- اختلال انعقاد کنترلنشده
- مصرف بعضی داروهای ضدانعقاد بدون برنامهریزی مناسب
- حساسیت شناختهشده به ماده حاجب یا داروهای مورد استفاده
- قند خون بسیار نامنظم
- بارداری، بهویژه در صورت نیاز به تصویربرداری اشعهای
- ناتوانی در همکاری حین اقدام
- احتمال وجود بیماریای که به ارزیابی فوری دیگری نیاز دارد
داروهای رقیقکننده خون نباید خودسرانه قطع شوند. تصمیم درباره توقف یا تغییر آنها باید با هماهنگی پزشک تجویزکننده و پزشک انجامدهنده تزریق صورت گیرد.
چه علائمی نیازمند ارزیابی فوری هستند؟
تزریق نباید ارزیابی فوری بیماری را که علائم هشدار دارد به تأخیر بیندازد.
موارد مهم عبارتاند از:
- ضعف جدید یا پیشرونده دست یا پا
- بیاختیاری یا احتباس ادرار
- اختلال کنترل مدفوع
- بیحسی ناحیه بین پاها
- تب همراه با کمردرد
- درد شدید پس از ضربه
- کاهش وزن غیرقابلتوضیح
- سابقه سرطان همراه با درد جدید ستون فقرات
- درد شبانه شدید و مداوم
- اختلال ناگهانی تعادل یا راهرفتن
- در این شرایط ممکن است ابتدا تصویربرداری یا درمان فوری دیگری لازم باشد.
تزریق ستون فقرات چگونه انجام میشود؟
مرحله اول: ارزیابی پیش از تزریق
پزشک شرح حال، معاینه، داروها و تصاویر بیمار را بررسی میکند. هدف تزریق و نتیجهای که از آن انتظار میرود باید پیش از اقدام مشخص باشد.
بیمار باید پزشک را از این موارد مطلع کند:
- مصرف داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت
- دیابت
- فشار خون
- بیماری کلیوی یا کبدی
- حساسیت دارویی یا ماده حاجب
- عفونت اخیر
- بارداری
- تزریقهای قبلی و نتیجه آنها
مرحله دوم: قراردادن بیمار
- بسته به نوع تزریق، بیمار ممکن است روی شکم، پهلو یا پشت قرار بگیرد.
- پوست ضدعفونی و ناحیه ورود سوزن با داروی موضعی بیحس میشود.
مرحله سوم: هدایت سوزن با تصویربرداری
در بیشتر تزریقهای دقیق ستون فقرات از یکی از این روشها استفاده میشود:
- فلوروسکوپی یا تصویربرداری زنده با اشعه ایکس
- سیتیاسکن
- سونوگرافی در بعضی تزریقها
- هدایت تصویری به پزشک کمک میکند سوزن را به ساختار هدف نزدیک کند و خطر تزریق در محل نامناسب را کاهش دهد.
مرحله چهارم: تزریق ماده حاجب
- در بسیاری از روشها مقدار کمی ماده حاجب تزریق میشود تا محل سوزن و الگوی انتشار دارو بررسی شود.
- ماده حاجب به پزشک کمک میکند ورود ناخواسته سوزن به رگ یا محل دیگر را تشخیص دهد.
مرحله پنجم: تزریق دارو
دارو بر اساس هدف اقدام انتخاب میشود و ممکن است شامل این موارد باشد:
- داروی بیحسی موضعی
- کورتیکواستروئید
- ترکیب کنترلشده این داروها
تزریق تشخیصی معمولاً باید با حجم کمی از داروی بیحسی انجام شود تا دارو به ساختارهای اطراف پخش نشود و نتیجه را مخدوش نکند.
مرحله ششم: مراقبت کوتاهمدت
- پس از تزریق، بیمار برای مدتی تحت نظر قرار میگیرد. فشار خون، وضعیت عصبی و واکنش احتمالی به دارو بررسی میشود.
- بسته به نوع تزریق و داروهای آرامبخش، ممکن است بیمار به همراه نیاز داشته باشد و تا مدتی اجازه رانندگی نداشته باشد.
اثر تزریق چه زمانی شروع میشود؟
- اگر داروی بیحسی استفاده شده باشد، ممکن است کاهش درد طی چند دقیقه احساس شود. این اثر معمولاً موقت است.
- اثر ضدالتهابی کورتیکواستروئید ممکن است چند روز زمان نیاز داشته باشد. در بعضی بیماران نیز درد طی یک یا دو روز نخست بهطور موقت بیشتر میشود.
- مدت اثر متفاوت است:
- بلوک تشخیصی ممکن است فقط چند ساعت اثر داشته باشد؛
- تزریق درمانی ممکن است چند هفته یا چند ماه کمک کند؛
- ممکن است تزریق هیچ اثر قابلتوجهی ایجاد نکند.
- پاسخ تزریق به تشخیص، شدت بیماری و ویژگیهای فردی بیمار بستگی دارد.
- مزایای احتمالی تزریقهای ستون فقرات
کاهش هدفمند درد
دارو نزدیک ساختار مشکوک قرار میگیرد و برخلاف داروی خوراکی، قرار نیست ابتدا در تمام بدن توزیع شود.
کمک به تشخیص منبع درد
بلوکهای تشخیصی میتوانند در انتخاب درمان بعدی مفید باشند.
ایجاد فرصت برای توانبخشی
کاهش موقت درد ممکن است به بیمار اجازه دهد ورزشدرمانی، تقویت عضلات و اصلاح حرکت را بهتر انجام دهد.
کمتهاجمیبودن
این اقدامات معمولاً بدون برش جراحی بزرگ و بهصورت سرپایی انجام میشوند.
بازگشت سریعتر به فعالیت سبک
بسیاری از بیماران پس از مدت کوتاهی مرخص میشوند؛ هرچند دستورهای دقیق به نوع تزریق بستگی دارد.
محدودیتهای تزریق ستون فقرات
تزریق معمولاً علت ساختمانی را از بین نمیبرد.
برای مثال:
- تزریق اپیدورال فتق دیسک را خارج نمیکند
- تنگی کانال را باز نمیکند
- آرتروز مفصل را برنمیگرداند
- ضعف عضلات را اصلاح نمیکند
- پوکی استخوان را درمان نمیکند.
اثر تزریق ممکن است موقت باشد و بدون اصلاح حرکت، وزن، وضعیت شغلی یا توان عضلات، درد دوباره بازگردد.
اختلاف نظر درباره میزان اثربخشی
شواهد درباره تمام تزریقها یکسان نیستند.
مرور آکادمی نورولوژی آمریکا در سال ۲۰۲۵، اثر محدود و عمدتاً کوتاهمدت تزریق اپیدورال را در درد ریشهای تأیید کرد.[۱]
در مقابل، یک راهنمای BMJ در سال ۲۰۲۵ علیه استفاده روتین از بسیاری از تزریقها و اقدامات مداخلهای برای درد مزمن غیرسرطانی ستون فقرات توصیه قوی ارائه کرد؛ زیرا میانگین فایده آنها در مقایسه با تزریق ساختگی کم یا نامطمئن ارزیابی شد.[۴]
چندین انجمن تخصصی مداخله درد به این نتیجهگیری اعتراض کردند و معتقد بودند که ترکیبکردن روشها، تشخیصها و گروههای مختلف بیمار، میتواند فایده درمان در بیماران بهدرستی انتخابشده را پنهان کند.[۵]
نتیجه عملی این اختلاف آن است که تزریق نباید برای هر کمردردی و بهصورت روتین پیشنهاد شود. تشخیص دقیق، انتخاب بیمار و تعریف هدف قابلاندازهگیری اهمیت اساسی دارند.
عوارض تزریقهای ستون فقرات
عوارض شایعتر معمولاً خفیف و موقتاند:
- درد یا حساسیت محل ورود سوزن
- افزایش موقت درد
- کبودی مختصر
- احساس گرگرفتگی
- بیحسی یا سنگینی موقت اندام
- سرگیجه یا تهوع
- اختلال موقت خواب
- افزایش موقت قند خون پس از تزریق کورتون
- عوارض کمتر شایع یا جدیتر میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- عفونت
- خونریزی یا هماتوم
- آسیب عصب
- سوراخشدن ناخواسته پرده دور نخاع و سردرد
- واکنش حساسیتی
- ورود دارو به رگ
- ضعف یا اختلال عصبی
- عوارض داروهای آرامبخش
سازمان غذا و داروی آمریکا درباره وقوع بسیار نادر اما جدی عوارض عصبی پس از تزریق اپیدورال کورتیکواستروئید هشدار داده است؛ از جمله سکته، آسیب نخاعی، فلج، اختلال بینایی و مرگ. همچنین کورتیکواستروئیدها برای تزریق اپیدورال تأیید رسمی FDA ندارند و این کاربرد بهصورت خارج از برچسب انجام میشود.
این عوارض نادر هستند، اما باید پیش از تصمیمگیری به بیمار توضیح داده شوند.
چرا هدایت تصویربرداری اهمیت دارد؟
ستون فقرات در کنار اعصاب، نخاع و عروق مهم قرار دارد. محل هدف نیز اغلب کوچک و در عمق بدن است.
- هدایت تصویربرداری میتواند
- دقت محل سوزن را افزایش دهد
- انتشار ماده حاجب را نشان دهد
- ورود احتمالی سوزن به رگ را مشخص کند
- احتمال تزریق در محل اشتباه را کاهش دهد
- نتیجه بلوک تشخیصی را معتبرتر کند.
حتی با تصویربرداری نیز خطر به صفر نمیرسد؛ اما انجام تزریق با تکنیک مناسب و توسط پزشک آموزشدیده بخش مهمی از ایمنی است.
آیا تزریق کورتون باعث پوکی استخوان میشود؟
یک تزریق بهتنهایی الزاماً به معنی ایجاد پوکی استخوان نیست؛ اما کورتیکواستروئید میتواند جذب سیستمیک داشته باشد.
تکرار تزریق و میزان تجمعی دارو ممکن است در بعضی بیماران اهمیت بیشتری داشته باشد، بهخصوص در افراد دارای:
- پوکی استخوان
- دیابت
- یائسگی
- سابقه شکستگی
- مصرف همزمان کورتون خوراکی
- بیماریهای زمینهای خاص
پزشک باید سابقه تزریقهای قبلی و مجموع مواجهه بیمار با کورتون را بررسی کند.
چند بار میتوان تزریق ستون فقرات انجام داد؟
- یک عدد ثابت برای همه بیماران وجود ندارد.
- تصمیم درباره تکرار تزریق باید بر اساس این عوامل باشد:
- میزان کاهش درد
- بهبود عملکرد
- مدت اثر
- نوع دارو و مقدار کورتون
- بیماریهای زمینهای
- عوارض قبلی
- وجود یک هدف مشخص برای تزریق بعدی
اگر تزریق اول هیچ فایده تشخیصی یا درمانی نداشته باشد، تکرار همان روش بدون بازبینی تشخیص منطقی نیست.
تزریق نباید فقط بر اساس تقویم یا بهصورت دورهای و بدون ارزیابی نتیجه انجام شود.
مراقبتهای بعد از تزریق
دستور پزشک و مرکز درمانی اولویت دارد. توصیههای عمومی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- استراحت نسبی در روز تزریق
- خودداری از رانندگی در صورت دریافت آرامبخش
- خشک نگهداشتن محل تزریق در مدت تعیینشده
- پرهیز از فعالیت سنگین در روز نخست
- مصرف داروها طبق دستور
- کنترل قند خون در بیماران دیابتی
- ثبت میزان درد و توانایی انجام فعالیت
- شروع تدریجی فعالیت و ورزش طبق برنامه
در تزریق تشخیصی، ثبت دقیق تغییر درد بسیار مهم است. بیمار بهتر است فعالیتی را که معمولاً درد ایجاد میکرد، در محدوده ایمن امتحان کند و نتیجه را یادداشت کند.
چه علائمی بعد از تزریق خطرناکاند؟
در صورت بروز این علائم باید سریعاً با پزشک یا مرکز درمانی تماس گرفت:
- ضعف جدید یا رو به افزایش
- بیحسی شدید یا گسترده
- اختلال کنترل ادرار یا مدفوع
- تب یا لرز
- قرمزی، تورم یا ترشح محل تزریق
- سردرد شدید که با نشستن یا ایستادن بدتر میشود
- درد شدید و رو به افزایش
- تنگی نفس
- درد قفسه سینه
- تشنج
- تغییر بینایی
- گیجی یا کاهش سطح هوشیاری
پرسشهای متداول
آیا تزریق ستون فقرات دردناک است؟
پوست پیش از ورود سوزن بیحس میشود. بیمار ممکن است فشار، سوزش یا درد کوتاهی احساس کند. میزان ناراحتی به محل تزریق، التهاب و حساسیت فرد بستگی دارد.
آیا برای تزریق بیهوشی لازم است؟
اغلب تزریقها با بیحسی موضعی انجام میشوند. در بعضی موارد آرامبخش سبک استفاده میشود. بیهوشی عمومی معمولاً لازم نیست.
در بلوکهای تشخیصی، آرامبخشی زیاد ممکن است ارزیابی واقعی درد را دشوار کند.
آیا تزریق اپیدورال همان تزریق هنگام زایمان است؟
محل کلی تزریق ممکن است مشابه باشد، اما هدف و داروها متفاوتاند. اپیدورال زایمان برای بیدردی انجام میشود، درحالیکه تزریق اپیدورال درد ستون فقرات معمولاً با هدف کاهش التهاب اطراف ریشه عصب صورت میگیرد.
آیا تزریق میتواند جراحی را حذف کند؟
گاهی کنترل علائم میتواند نیاز فوری به جراحی را کاهش دهد یا فرصتی برای ادامه درمان غیرجراحی فراهم کند؛ اما تزریق تضمین نمیکند که بیمار هرگز به جراحی نیاز نداشته باشد.
ضعف پیشرونده، فشار شدید عصبی یا بعضی مشکلات ساختمانی ممکن است همچنان به ارزیابی جراحی نیاز داشته باشند.
آیا بعد از تزریق میتوان سر کار رفت؟
بسیاری از بیماران روز بعد به فعالیت سبک بازمیگردند. نوع کار، محل تزریق، استفاده از آرامبخش و واکنش فردی باید در نظر گرفته شود.
آیا تزریق ستون فقرات درمان قطعی است؟
معمولاً خیر. تزریق ممکن است درد را کاهش دهد یا منبع آن را مشخص کند، اما اغلب بخشی از برنامه درمانی شامل ورزش، اصلاح فعالیت، دارو و توانبخشی است.
تزریقهای ستون فقرات شامل مجموعهای از روشهای متفاوتاند و نباید همه آنها را یک درمان واحد دانست. تزریق اپیدورال بیشتر برای درد ریشهای، بلوک شاخه میانی برای بررسی درد فاست، بلوک انتخابی برای ارزیابی عصب و تزریق ساکروایلیاک برای درد منتخب لگن و پایین کمر استفاده میشوند.
این روشها در بیمار مناسب میتوانند درد را برای مدتی کاهش دهند، به تشخیص منبع درد کمک کنند و شرایط لازم برای توانبخشی را فراهم سازند. بااینحال، اثر آنها همیشه طولانیمدت نیست و تزریق نباید جای تشخیص دقیق یا درمان علت زمینهای را بگیرد.
یادداشت پزشکی: این مقاله برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا انتخاب درمان توسط پزشک نیست. نوع تزریق باید بر اساس وضعیت اختصاصی هر بیمار تعیین شود.
اینترونشن های ستون فقرات
دردهای ستون فقرات همواره ناشی از بیرون زدگی دیسک ها نیست و حتی در بیرون زدگی دیسک هم همواره نیاز به دستکاری دیسک ها نبوده و مواردی همچون التهاب رشته های عصبی و یا آرتروز مفاصل فاست بین مهره ای و یا ضعف عضلات حمایت کننده ستون فقرات و... ایجاد کننده دردهای شدید کمری هستند که با اینترونشن های ستون فقرات بهبود می یابند. این روش ها با هدایت دستگاه رادیولوژی (سی - آرم) و یا سونوگرافی بدون برش جراحی ، خونریزی ، درد شدید و با ریکاوری سریع همراه هستند.
بلوک فاست یا شاخه های میانی Median BRANCH
هر یک از مهره های ستون فقرات دارای چهار مفصل فاست هستند، یک جفت از این مفاصل به بالای مهره ها متصل هستند (فاست های بالایی) و یک جفت از آنها به زیر مهره ها متصل می باشند (فاست های تحتانی) که باعث قفل شدن و پایداری دو مهره روی هم می شود.
بسیاری از دردهای ستون فقرات ناشی از درگیری این مفاصل است. عصب های انتقال دهنده پیام درد در مفاصل فاست فقط حسی هستند. در ابتدا مفصل و یا شبکه عصبی آن با محلول کورتیکواستروئید و لوکال آنستتیک تحت بی حسی قرار می گیرد و پس از تایید تشخیص در مرحله دوم این مناطق توسط رادیوفرکوئنسی بلاک می شوند که یک روش درمانی است که در آن از امواج رادیو فرکانسی برای تخریب بعضی از فیبرهای عصبی عامل ایجاد درد استفاده می شود.
در طول این درمان، یک الکترود به پوست وارد شده و به اعصاب حساس در اطراف مفصل فاست نزدیک می شود. هنگامی که این الکترود در موقعیت دقیق و مناسب خود قرار گرفت، از جریان گرمایشی رادیو فرکانسی برای از بین بردن فیبرهای عصبی انتقال دهنده سیگنال های درد استفاده می گردد. بهبودی با این تکنیک می تواند تا چند سال ماندگار باشد و به بیمار امکان می دهد که همراه با فیزیوتراپی و یک برنامه ورزشی مناسب، روند بهبودی را تسریع بخشد.
بلوک ترانسفورمینال
تزریقات ترانس فورامینال اپیدورال کمری برای بلوک ریشه های اعصاب نخاع کمری انجام میشود. هدف از انجام این روش بمنظور تشخیص و درمان علت کمر درد در مواردی است که احتمال درگیری ریشه های اعصاب نخاع کمری وجود داشته باشد. غالبا این تکنیک ها در دردهای انتشاری پاها (سیاتیکا) استفاده می شوند و منتج از فشار و تحریک اعصاب نخاعی است که علل آن بیرون زدگی دیسک ، ضخیم شدن لیگامان داخل کانال نخاعی ، خارهای استخوانی ناشی از آرتروز (استئوفیت ها) و یا لیز خوردگی مهره ها است.
هدف از این تکنیک رفع التهاب ناشی از فشار به عصب و تعدیل عملکرد عصبی در محل خروج عصب از نخاع می باشد. در این روش داروهای لازم از طریق سوزن های مخصوصی وارد فضای حفره ای کنار مهره شده که این فضا محل عبور رشته های عصبی به اندام هاست و تزریق در این فضا و اطراف رشته عصبی انجام می گردد. در این روش هیچ تزریقی بداخل نخاع انجام نمیگردد.
بلوک اپیدورال (اینترلامینار)
تزریق دارو در فضای اپیدورال به منظور کاهش موقتی یا طولانیمدت درد و التهاب را “تزریق اپیدورال” میگویند. فضای اپیدورال فضای خارج مننژ است. در این فصا استروئیدها، دکس مدتومیدین ، ازون و بیحس کنندهها و... تزریق میشوند. تزریق داروها میتواند درد و تورم (در داخل و اطراف) ریشههای عصبی نخاع را کاهش دهد. همچنین موجب التیام بافتهای اطراف اعصاب آسیب دیده نیز می شود.
تزریق برای از بین بردن درد کمر ، گردن ، تنه واندام ها در مناطق مهره ای گردن ، توراسیک ، کمر و خاجی بکاربرده می شود. داروهای استروئیدی میتوانند تورم و التهاب ناشی از بیماری های ستون فقرات مانند تنگی کانال نخاعی، رادیکولوپاتی، سیاتیک و فتق دیسک را کاهش دهند. داروهای معمول تزریق شده در اپیدورال نه تنها موجب برطرف شدن التهاب می شوند بلکه موجب شسته شدن و ترقیق واسطه های التهابی در منطقه هم می شوند.
انتخاب هرکدام از این تکنیک ها، نوع داروهای مصرفی و دفعات انجام آن بستگی به وضعیت جسمی بیماری و ارزیابی پزشک معالج دارد.
پاسخ رایگان به سوالات شما
شما می توانید در ادامه همین صفحه سوال خود را مطرح کنید تا دکتر محمدرضا کاظمی در اولین فرصت به سوال شما پاسخ دهند.
دیدگاهها (۱۰)
دیدگاه خود را بنویسید